GÜNÜ BİRLİK EDİRNE GEZİSİ

Oğlumun sınavlardan bunalıp şöyle bir İstanbul dışına çıksak isteği hiç beklemediğimiz bir şekilde ve gitmeyi düşünmediğimiz bir yere seyahat imkanı doğurdu. Demek ki Allah temiz gönlüne göre verdi.

24 Kasım 2011’de Öğretmenler Günü nedeniyle Güngören Belediyesi Ankara, Bursa ve Edirne’ye bir öğretmen ile birlikte bir yakınının katılacağı gezi düzenledi. Okula davetiyeler geldi, hem de ismimizi yazarak gönderdiler. Bir anda işte bu beklediğim diyerek telefona sarıldım. Ancak diğer öğretmen arkadaşlar kendilerinin aradığını fakat yer kalmadığını söylediler. Ama ben ümidimi kırmadan aradım. Tatlı dille isteğimi ilettim ve Edirne’ye gitmek istediğimi söyledim. Önce yedek olarak kayıt ettiler ve 15 dakika sonra yerimizin 1 ve 2 numara olduğunu söylediler.

Oğlumun isteği yerine geldiği için çok sevindim.

YOLCULUK BAŞLIYOR.

27 Kasım 2011 Pazar günü sabah saatlerinde alaca karanlıkta ve hafif bir çişe altında arabamızı Güngören Belediyesi yakınına park ettik. Otobüsler belediye önüne sıralanmışlardı. Bizim otobüs üç numaralı olan otobüstü. Erkenden yerimizi aldık ve beklemeye başladık. Yavaş yavaş diğer yolcularda gelmeye başlamıştı. Genel olarak bayanlar çoğunluktaydı. Bayan öğretmenler yanına ya annelerini ya da çocuklarını alıp geldiler. Ancak bir kurumun otobüste 11 kişilik yer ayırması beni üzdü. Neden öğretmenlere böyle bir hak verildi mi birileri hep araya girer anlayamadım.

Saat 7.00’da Otobüsümüz Güngören Belediyesi önünden harekete geçti.  Mahmutbey gişeleri yönünde ilerledik ve gişeleri geçtik. Çoğunluk bayanlarda ve çocuklarda olduğu için ve sabahın erken saati olması dolayısıyla herkes uykuya geçmişti. Bense yeni yerler görme heyecanındayım.

Saat 7.30 civarında Esenyurt ayrımına geldi. Buraya kadar olan yolu zaten biliyordum. Evden çıkarken her sabah olduğu gibi tansiyon hapımı aldım ve hap yavaş yavaş etkisini göstermeye başladı.

Saat 8.00’da artık zorlanmaya başlamıştım. Alnımdan terler hızla yuvarlanıyordu. Yolculuk zehir olmaya başlamıştı. Şoförden rica ettim. Bir mola yerinde durdu ve lavabo’ya gittim. Elimi yüzümü yıkadım ve otobüse koştum.

Saat 8.30’da bir mola yerinde 10 dakika mola verdik. Ancak yolcuların çoğunun haberi bile olmadı. Çünkü uyku muavine galip gelmişti.

Düz bir ova içerisinde ilerliyoruz. Burası Konya çevresine çok benziyor. Her tarafta buğday tarlaları var. Ben daha çok ağaç bekliyordum. Hayal kırıklığına uğradım. Önümüzdeki otobüsü hep izliyoruz. Şoför gözden kaybetmeyelim, kayboluruz diye korkuyor. Otobüste disko şarkıları çalıyor. Resmen bu havaya kafa sallanır diyorum, gülüyoruz. Yol güzel ve bol bol viyadükler üzerinden geçiyoruz. Hepsine bir ad verilmiş, gelenlikle tarihi bir kişinin adı var. Benim en çok dikkatimi çeken Halil Rıfat Paşa idi. Onu görünce küçükken Karayolları binası duvarına büyük bir yazı ile: “Gitmediğin yer senin değildir” sözü aklıma geldi. Demek ki artık Edirne’de benim olacaktı.

Yol boyunca çeşitli ilçeler ve illere ayrılan yolları gösteren tabelaları gördük. Önce Kumburgaz sonra Selimpaşa geldi. Silivri ayrımını hızla geçtik ve ufukta Çorlu gözüktü. Tekirdağ sınırlarını ihlal ettik ve ilerledik. Lüleburgaz’a bir selam gönderdik. Kırklareli toprakları meskenimiz oldu. Havsa’yı görünce nedense aklıma anneannem Hafize geldi. Artık Edirne’ye, serhat şehrimize iyice yaklaşmıştık. Manzara hiç değişmiyor, hep ova ve göz alabildiğine buğday tarlaları uzanıyor.

EDİRNE'YE HOŞ GELDİK

Edirne merkezine değil de doğu tarafına yani otogarına doğru ilerliyoruz. Ancak otogara girmeden başka bir noktadan şehre giriyoruz. Bizi rehberimiz karşılıyor. Mavi gözlü benim boylarda genç bir arkadaş otobüse geliyor ve ben Polat diyor. Nedense daha önce tanışıyor gibiyiz. Birbirimize gülümsüyoruz. Öğretmenim hoş geldin diyor. Artık otobüsümüze bütün yönlendirmeleri o yapacak ve ilk olarak Karaağaç bölgesine gidiyoruz. Rehberimiz bize Karaağaç bölgesini anlatıyor. İşte rehberin diliyle:

KARAAĞAÇ

Meriç nehrinin öte yanında kalan Karaağaç bölgesi herkesin bildiği gibi bize Yunanistan tarafından savaş tazminatı olarak verilmiştir.

4 km

 Karaağaç yolculuğu ise kısa yolculuktan ziyade bir zaman yolculuğudur. Edirne çıkışından hemen sonra Tunca köprüsüne giriş ile başlar. Arnavut kaldırımlı 400 yıllık bir köprü; Tunca Köprüsü, biraz duraklatır. Sebebi ise Tunca’nın huzur dolu seyri doyumsuz akıp gidişidir. Köprünün bitişi ile başka bir durak, bülbüllerin, kanaryaların hatta papağanların yuvası, "Bülbül adasına" varılır.

 Eğlence mekanlarının gürültüsünden arındığı bir anda özellikle sabahları ötüşlerine kulak kesilebilir. Bülbül adasının sınırı ise Meriç nehridir. Meriç Köprüsü üzerindeki müstesna "seyir köşkü" ile Meriç Nehrini ve de özellikle sabahları ve akşamları güneşin doğuşu ve batışını seyretmek Edirne’de yaşanması gereken anların başında gelir. 
            Meriç Köprüsünü geçiş ile Türklerin "suyun öte yanında" kalan tek toprak parçası Karaağaç başlar. Köprü sonrası sağa dönüş ile birlikte alabildiğine düz ağaçların arasından sıyrılan güneş ışığı kırıntıları ile aydınlanan 2 kilometreyi bulan bir yola girilir. Bu zaman tünelinin hemen başında sağ tarafta Meriç Nehri kıyısındaki çay bahçeleri ve restoranlar yer alır. 
            Arkasından Edirnelilerin mesire yeri yüksek söğüt ağaçlarını oluşturduğu "Söğütlük" gelir. Söğütlük’ün hemen bitişinde biri ressam Hasan Rıza Bey olmak üzere 10 yiğidin yattığı "Jandarma Şehitliği" vardır. Yol boyunca sağlı sollu, Karaağaç’ta bahçelerinde yetiştirilmiş sebze ve meyveleri satmaya çalışan insanlara rastlanılabilir. 

Anlatılanları bir bir yaşayarak bölgeyi gezdik. Köprüler geçmiş zamanı günümüze bağlar gibiydiler. Yine üç nehrin yani Arda, Meriç ve Tunca’nın aynı noktada birleşmesi ilginçti.

KONAKTA KAHVALTI

Otobüsümüz kahvaltımızı yapmak üzere Karaağaç’taki tarihi Dr. Bahattin Öğütmen Konağı önünde durdu. Geniş bir bahçe içerisinde ahşap konak çok güzel görünüyordu. Bütün yolcular bahçede toplandık ve sıra ile içeri girdik Ben üst kata balkonun yanındaki bölüme gittim. Masalara kahvaltılıklar konulmuştu. Çayın biraz geç kalması dışında güzel bir kahvaltı ettik. Daha sonra ikinci kat balkonuna çıktım. Manzara süperdi. Kendimi bir yüzyıl öncesinde hayal ettim. Bu kadar yüksek binada yaşarken herhalde kışları çok üşürüm diye düşündüm ve balkonda üşüdüğümüzün farkına vardım ve aşağı indim. Yine otobüsümüz Meriç ve Tunca köprülerinden geçerek Edirne’ye geri geldik.

Yolumuzun üzerinde bir bahçesi bakımlı ve yeni restore edilmiş bir camiye uğradık bu cami Darü’l-Hadis cami idi. Yine rehberimiz diliyle

DARÜ’L-HADİS CAMİİ

2.Murat’ın Tunca Nehri kıyısında, Germe Kapı Caddesinde 1435 tarihinde yaptırdığı Darülhadis Cami’nin ilk başta sadece Medrese mi, yoksa camili bir medrese mi olarak yaptırıldığı tartışma konusudur. (94) Başta Enisü’l Müsamirin olmak üzere bazı kaynaklar müstakil medrese olarak inşa edildi deseler de cümle kapısı üzerindeki yazılar caminin de, ilk inşaattan bu yana var olduğunu göstermektedir.

Caminin adından da anlaşılacağı üzere, yapılış amaçlarından biri de, bir Hadis Okulu kurmaktı. Rivayet edildiğine göre, Edirne Kalesinin Kerme Kapı Caddesi denilen tenha ve terkedilmiş bir bölgesine, bir kış sabahı daha gün doğmadan önce inşaat ustaları toplanmaya başlamış. Bu durumu gören halk da merakla olacakları seyretmeye koyulmuştu. Az sonra Sultan 2.Murat’ta buraya teşrif etmesin mi ? Kurbanlar kesilmiş, dualar okunmuş, çevredeki herkese ihsanlar dağıtılmış ve bizzat padişah tarafından bu ücra mekâna bir temel taşı konulmuş. 

Sonrasında büyük bir hızla inşaat başlamıştı. Merakla oraya toplanan Edirneliler olayın detaylarını sonradan öğrenmişler. Meğer gece Sultan Murad rüyasında Peygamber Efendimizi (SAV) görmüş. Hz.Peygamber kendisinden, bu mekânda bir Darülhadis inşa etmesini istemiş. Hz. Muhammed (SAV) ve ona ait her şeye düşkün her Osmanlı gibi Sultan Murad’ta bu emri hiç geciktirmeden yerine getirmek için hemen rüyayı gördüğü uykudan uyanır uyanmaz inşaat hazırlıklarına başlanmasını emretmiş ve buraya ilk temel taşını da kendi elleri ile koymuş. 

Darülhadis Cami haziresinde birçok önemli kişinin yattığı bilinse de zaman içerisinde birçoğunun yeri kaybolmuştur. Cami arka bahçesinde biri açık diğeri kapalı iki adet şehzadeler türbesi vardır.

Bize anlatılan bu bakımlı camiyi gezdik. Arkasındaki türbelerdeki şehzadelere bir dua okuduk. Tam öğle vakti olduğu için abdest alıp öğle namazını eda ettik.

Buradan ayrılarak Edirne’nin bir başka köşesinde bulunan II. Bayezit Külliyesine gittik. Büyük ve yüksek taş binaların çevrelediği külliye içerisinde bir tıp müzesi oluşturduklarını gördük. Rehberimiz Polat külliye hakkında şu bilgiyi verdi.

SULTAN II.BAYEZİD KÜLLİYESİ

Sultan II.Bayezid Külliyesi, Fatih Sultan Mehmet'in oğlu ve 8. Osmanlı Padişahı Sultan II.Bayezid tarafından yaptırılmıştır. Sultan II. Bayezid'in Akkirman seferine çıkarken 1484 yılında temelini attığı, yapılar topluluğu 4 yıl kadar kısa bir süre içinde bitirilerek hizmete açılmıştır. Bugün kesin tarihi belgelerle güçlendirilmese de külliyenin, mimar Hayrettin tarafından yapıldığına dair yaygın bir görüş vardır. Bazı araştırmacılar ise külliye mimarının Yakup Şah Bin Sultan Şah olduğunu ileri sürmektedirler.

Gerek ilgili vakfiyelerden elde edilen bilgiler, gerekse tarihçilerin ortak görüşü olarak külliye;

1)   Cami

2)   Medrese-i Etibba 

3)   Dârüşşifa,

4)   Tâbhane,

5) İmaret,

6) Çifte hamam,

7) Değirmen,

8) Köprü,

9) Su dolapları (değirmeni döndüren, hamam, bahçe v.s. için gerekli suyu Tunca Nehri'nden çeken dolaplar.) kısımlarından oluşmaktadır.

Külliye'nin cami hariç bölümleri Trakya Üniversitesi ile Vakıflar Genel Müdürlüğü arasında yapılan bir protokol sonucu Trakya Üniversitesine devredilmiştir. Trakya Üniversitesinin yoğun restorasyon çalışmaları sonucu Külliye'nin Darüşşifa ve Medrese bölümleri hizmete açılmıştır. 
         Darüşşifa, günümüzde Edirne Sağlık Müzesi'ne dönüştürülmüş ve ziyarete açılmıştır. Yapılan başvuru ile Edirne Sağlık Müzesi 2004 yılında Avrupa Müze Ödülü'nü almıştır.

Medrese ise Trakya Üniversitesi tarafından halka hizmet veren bir sağlık birimi olarak kullanılmaktadır.

                       Bu tıp alanındaki müzeyi gezdik. Pek çok kuruluş ve kişinin bu müzeye emek verdiğini söylediler. Osmanlı’da doktorluk ve hastaları tedavi hakkında bilgi sahibi olduk. Özellikle ruh sağlığı için müzik tedavisi ilginçti. Daha sonra şehrin merkezine yani Selimiye Camisinin olduğu yere otobüsle geldik.

TÜRK-İSLAM TARİHİNİN EN İHTİŞAMLI YAPISI: SELİMİYE CAMİİ

                       Beş asıra yaklaşan geçmişiyle zamana meydan okuyan, dimdik ayakta duran heybetiyle insanı kendine hayran bırakan, teknik özelliklerindeki üstünlük ve ayrıcalıklarla Osmanlı mimarisini göklere çıkaran, şehir siluetindeki hakimiyetini açıkça belli eden ihtişamıyla herkesi büyüleyen Selimiye, Osmanlı Saltanatı'nın Edirne'ye en büyük armağanı olarak kubbesinden minarelerine, süslemelerinden akustiğine kadar eşsiz bir değer...

                       Mimar Sinan‘ın 80 yaşında yarattığı ve “ustalık eserim“ diye nitelediği yapıt olan Selimiye Camii, Osmanlı-Türk mimarlık tarihinin olduğu kadar, dünya mimarlık tarihinin de baş yapıtları arasında gösterilmektedir. 

                       Mimar Sinan’ın, Sultan II. Selim’in buyruğu ile Edirne’de inşa ettiği Selimiye Camii, yapı biçimi açısından Edirne Üç Şerefeli Camiye oldukça benzer. Sinan'ın Selimiye'den önce yaptığı her yapıda, Selimiye'den bir parça bulmak mümkündür.  Dönemin padişahı II. Selim tarafından Edirne'de inşa ettirilen bu "anıtsal yapı", 1568-1575 yılları arasında yapılmıştır.  7 Aralık 1574 ‘de Sultan II. Selim vefat ettiği tarihten sonra, 982 hicri senesinin son ayının (Zilhicce) ilk günü (14 Mart 1575) ibadete açılmıştır. e yazık ki, inşa fermanını yazan II. Selim ömrü vefa etmediği için Camii’nin açılışını görememiştir.

                       Selimiye Caminin muazzam kubbesinin ağırlığı sekiz sütun ve bunların arkasındaki dayanma kemerleriyle karşılanmaktadır. Bir bütün halinde toplanmış olan iç mekân dünya mimarisinde eşi olmayan bir etki ve mana kazanmıştır. 

Selimiye’de mimari gibi diğer Osmanlı sanatları da gelişmenin en yüksek noktalarına varmıştır. Mermerden yapılmış minber, işçiliğindeki incelik, yükseklik, büyüklük ve güzellik bakımından bu grubun diğer şaheserlerini gölgede bırakır. Mihrap tarafında duvarlar, minberin arkası ve külahı ile camideki bütün alt kat pencerelerin alınlıkları parlak, cazip bir çini dekor ile kaplanmıştır. Mihrap duvarındaki büyük çini panoların renk ve kompozisyonlar, bunlara Osmanlı ve dünya çiniciliğinin şaheserleri arasında özel bir yer vermektedir. Bu çinilerin üst kısmında lâcivert zemin üzerine iri beyaz harflerle sureler yazılıdır.
                       Mihrap kısmının sol tarafında Hünkâr mahfili göz alıcı zengin çinilerle hemen dikkati çeker. Burada sonradan kesilip yerlerine konmuş gibi görünen meyve vermiş iki elma ağacı bütün Osmanlı çinilerinde tek orijinal dekor olarak karşımıza çıkmaktadır. Elma fidanının kökü karanfil, lâle ve sümbüllerle zenginleştirilmiştir. Bahar açmış erik fidanı da birkaç defa tekrarlanarak Hünkâr mahfilinde taze bir bahar havası estirilmiştir. Hünkâr mahfilinin bütün duvarlarını yarıya kadar kaplayan bu çiniler kalite itibariyle mihrap kısmı çinilerinden yüksek fakat kompozisyon ve âbidevi büyüklük bakımından onlardan daha sade ve mütevazıdır.

                       Bu kısa anlatımdan sonra Selimiye Camisinden etkilenmemek mümkün değil, anlatmakta kolay değil, sadece görmek ve gezmek gerekir. Allah nasip etti ve bu muhteşem camide ikindi namazını eda ettik. Camiden gözlerimizi alamadık. Bu nedenle fazla uzaklaşmadan yakındaki bir lokantaya gittik Edirne’nin ciğeri güzel dediler.

EDİRNE CİĞERİ

                       Yöreler kendilerine has yemeklerle anılır. Akçaabat köfte, Konya etli ekmek, Gaziantep kebabı gibi. Edirne’de ciğeri ile meşhurmuş. Yerinde tespit ettik ve onayladık.

                       Edirne Tava Ciğeri, Edirne yöresinde yetiştirilmiş “dana” cinsi büyükbaş hayvanlardan elde edilen karaciğer, yine yöreye ait buğday unu ile ayçiçeği yağı kullanılarak üretilen, malzeme seçimi, hazırlanış, pişiriliş ve servisi ustalık gerektiren yöresel bir yemek olup, servisinde ise yine Edirne mahsulü, doğal yoldan özel kurutulmuş kızartılmış kırmızı biber kullanılmaktadır.

                       Yaprak şeklinde yapılan ve una bulanarak yağda pişirilen ciğer soframıza geldi. Tadı nefisti. Çok değişik bir lezzet bırakıyor insanın damağında tabiî ki yanında biber yoğurt ve acı vardı. Biz ciğeri çok sevdik. Her halde bu ciğer yüzünden bir kez daha Edirne’nin yolunu tutabilirim.

                       Edirne’yi umduğumdan daha küçük buldum. Çarşısı fazla kalabalık değil. Tekrar Selimiye Camisine döndük bu arada bir diğer rehber yakındaki Eski Camiye gitme önerisinde bulundu.

                                                                 ESKİ CAMİ                                     

            Edirne'de Osmanlılar'dan günümüze ulaşmış en eski anıtsal yapıdır. 15. yüzyılda yapılmış cüsseli camilerin en önemlisidir. Edirne'de zamanımıza ulaşmış ilk orjinal abidevi yapı olarak da bilinir. Bu aynı zamanda Devletin büyümesinin de simgesidir. 1403'te Sultan I.Süleyman tarafından yapımına başlanmış, Çelebi Sultan Mehmet zamanında 1414'te bitirilmiştir. Mimarı Konyalı Hacı Alaaddin, kalfası Ömer İbn İbrahim'dir.

5 kemerli son cemaat yeri ve biri tek öbürü iki şerefeli, iki minaresi vardır. Cami, 1748'de yangından, 1752'de depremden zarar görmüştür. 1754'te Sultan I.Mahmut Döneminde, 1924 ve 1934'te onarılmıştır.

            II. Murat döneminde Edirne'ye gelen ve Camiye girerek vaaz verdiği Söylenen Hacı Bayram Veli'nin anısına duyulan saygı nedeniyle vaaz Kürsüsü imamlarca kullanılmaz.

Ayrıca Kabe'den getirildiği rivayet edilen ve mihrabın sağında bulunan Kabe Taşı, özel bir ziyaret noktasıdır. Bu taşın önünde iki rekât namaz kılanların duaları kabul edilir şeklinde bir inanç yaygındır. Eski Cami Edirne'de duaların kabul edildiği dört yerden biri olarak bilinir.

Osmanlı Padişahlarından II. Ahmet ve II. Mustafa'ya bu camide "Kılıç Kuşanma" törenleri yapılmıştır.

                         Camiyi gezerken Osmanlı’nın Trakya’ya yaptığı Camilerden maalesef Anadolu’da pek az olduğunu düşündüm. Anadolu’yu Selçuklu Camileri süslemektedir. Cami çıkışı artık hava kararmıştı. Selimiye Camisinin ışıkları bir başka görünüyordu.

                         Aracımıza doğru hareket ettik. Artık geri dönüş zamanıydı. Otobüste herkes yerini aldı. Mutlu bir gezi sona ermek üzere geri dönüşe geçtik. İki saat 45 dakika sonra yine İstanbul’un   ortasında kendimizi bulduk.